آموزش تست قطعات الکترونیک

آموزش تست مقاومت : براي اينکه بتوانيم يک نوع برد را عيب يابي کنيم در اصل بايد پي ببريم که قطعات الکترونيک تشکيل دهنده روي آن سالم مي باشد. براي اين کار با هويه يا هواي گرم اين قطعات را جدا کنيد و با روشهايي که توسط مولتيمتر نوشته شده است اندازه گيري کنيد.
آموزش تست مقاومت ثابت
جهت تست از دو نوع مولتي متر مي توانيم استفاده کنيم :
تست با مولتي متر ديجيتال : در اين روش در حاليکه مولتي متر را در مد تست مقاومت مي گذاريم دو ترمينال مولتي متر را در ابتدا به هم اتصال مي دهيم تا سيمهاي ترمينال وخطاي مولتي متر را کنترل نمائيم سپس دو پايه ترمينال را به دوسر مقاومت وصل نموده مقدار اهم نشان داده شده را قرائت مي کنيم در صورتيکه اين مقدار با اندازه مقاومت که از روي رمز رنگها و يا از روي نوشته روي مقاومت قابل تشخيص است مقايسه مي کنيم اگر اين دو عدد بهم نزديک بودند باتوجه به خطاي مقاومت مي گوئيم که مقاومت سالم است .
آموزش تعمير ماشينهاي اداري
تست با مولتي متر :
در اين روش نيز بايد مولتي متر را در رنج هاي تست کننده مقاومت بگذاريم البته تعيين اين رنج بستگي به مقدار مقاومت ما دارد اگر مقاومت ما کوچکتر از ??? ، اهم است مولتي متر را در رنج Rx1 و اگر از ???اهم بزرگتر و کوچکتر از ?? کيلو اهم است در رنج Rx100 و در صورتيکه بزرگتر از ?? کيلو و کوچکتر از ??? کيلو در رنج Rx1k و در صورتيکه بزرگتر از ??? کيلو باشد مولتي متر را در رنج Rx10k قرار داده و مقاومت را تست مي کنيم در اين مرحله نيز بايد ميزان اهم قرائت شده با اندازه واقعي مقاومت خيلي نزديک باشد و فقط در حد خطاي آن تلرانس قابل قبول است .
تست مقاومت هاي متغير
پتانسيومتر : براي تست پتانسيومتر به کمک مولتي متر آنالوگ : ابتدا رنج مناسب انتخاب و سپس پايه وسط پتانسيومتر را نسبت به دوپايه ديگر اهم چک مي کنيم طبيعي است که سر لغزنده وسط در هر کجا باشد عددي قرائت مي شود ونيز مي دانيم مجموع هردو عددي که از جمع اعداد قرائت شده هردو پايه طرفين بدست مي آيد برابر مقدار اهم کل پتانسيومتر مي باشد .
حال براي اطمينان از عمل کرد پتانسيومتر در حين تغيير اهم نيز مي توانيم يک از پايه هاي کناري را نسبت به پايه وسط در حالي اهم چک نمائيم که پتانسيومتر را مي چرخانيم در هر حالت بايد تغييرات اهم را مشاهده کنيم اگر در نقطه اي تغييرات اهم ناجوري ( کم و زياد شدن غير طبيعي ) مشاهده شود پتانسيومتر مشکل دارد و خلاصه لازم است که تغييرات يکنواخت و بدون قطع شدن باشد .
تست ولوم : مي دانيم که ولوم نيز نوعي مقاومت متغير مي باشد پس مانند پتانسيو متر تست مي شود .
تست مقاومتهاي متغير ويژه يا مخصوص :
اين نوع مقاومتها با تغييرات فيزيکي عمل مي کنند .
تست مقاومت مخصوص LDR : مي دانيم در مقابل تغييرات نور پاسخ مي دهد . پس در حاليکه دو پايه آن را به ترمينالهاي مولتيمتر وصل نموده ايم در رنج Rx1k بهتر است در جلو نور مقاومت آنرا قرائت نموده سپس با ايجاد سايه تغيير مقاومت آن را مشاهده کنيم . با پاسخ در مقابل تغييرات نور سالم بودن آن مشخص مي شود .
تست مقاومت ويژه يا مخصوص  VDR: مي دانيم که VDR نوعي مقاومت ويژه يا مخصوص است که با افزايش ولتاژ اهم آن کاهش مي يابد پس معمولاً در جايي که قصد ثابت کردن ولتاژ را دارند مانند زنر استفاده مي شود .وبراي تست بدليل ولتاژ بالاي آن با اهمتر قابل تست نيست و در مدار و دانستن مقدار ولتاژ محل تست مي شود .
تست مقاومت MDR : اين مقاومت در حوزه مغناطيس اهمش بالا مي رود و مي توان در هنگام تست با آهنربا تغييرات اهمش را ملاحظه کرد . نوع پيشرفته آن به نام IC  هال مشهور است . که در ضبط صوت هاي قديمي سيلور ديده ايم .
تست مقاومت PTC : مي دانيم PTC نوعي مقاومت است که با افزايش حرارت اهم آن افزايش و با کاهش حرارت اهم آن کاهش مي يابد . پس اگر در حاليکه يايه هاي آن را به وسيله ترمينالهاي مولتي متر گرفته ايم با وسيله اي حرارت زا مانند هويه ، سشوار ، ….. حرارت دهيم مقدار اهم آن زياد شده وعلامت سالم بودن آن است . و عکس اين عمل نيز درست است
تست مقاومت ويژه NTC : عکس PTC عمل مي کند .
آموزش تعمير ماشينهاي اداري
تست انواع خازن توسط مولتي متر
تست خازنهاي کمتر از?? نانو فاراد بسادگي توسط مولتي متر انجام نمي شود و فقط با خازن سنج تست مي شود
و حال تست خازنهاي بالاتر از ??nf الي ?ميکرو فاراد : براي تست اين نوع خازن مي توان مولتي متر را روي رنج Rx10 قرار داده و مي دانيم لحظه وصل ترمينالهاي مولتي متر اگر خازن خالي باشد توسط پيل  ?v داخل مولتيمتر شارژ شده و در حان شارژ عقربه مولتيمتر اهم مدار را در لحظه عبور جريان نشان مي دهد مقدار ماکزيمم حرکت عقربه را براي هميشه بخاطر بسپاريد تقريباً متناسب با ظرفيت خازن عقربه منحرف مي شود .
اگر در اين روش بعد از شارژ کامل خازن ، اگر خازن نشتي نداشته باشد خازن سالم است و اهم قرائت شده بي نهايت است . و در صورتيکه خازن نشت داشته باشد عقربه مقدار اهمي را نشان مي دهد که گوياي ميزان نشتي خازن است .ونيز اگر خازن قطع باشد هيچگونه عکس العمل مشاهده نمي شود و عقربه هيچ انحرافي نخواهد داشت .
تست خازنهاي ?ميکرو فاراد الي ?? ميکرو فاراد : قبل از نتيجه گيري بايد به عرض برسانم که چون اين خازنها الکتروليتي مي باشند بنا براين ممکن است تغيير ظرفيت بدهند لذا اين آزمايش فقط قطع ويا شورت خازن را نشان مي دهد بنا براين در بعضي مراحل تغيير ظرفيت و وجود نشتي در خازن بايد خازن توسط خازن سنج تست شود ولي اين دليل براي يک تعمير کار و يا يک الکترونيک کار سبب نمي شود که اين روش را ياد نگيرد .
براي اين تست مولتي متر را در رنج Rx1k قرار داده و سپس شارژ و دشارژ خازن را باتوجه به قطبين باطري داخل مولتي متر( سيم مشکي مثبت و سيم قرمز منفي باطري است ) انجام مي دهيم .
تست خازنهاي بالاتر از ?? ميکرو فاراد : براي تست اين نوع خازن بايد مولتي متر را در رنج Rx100 قرار دهيم : شارژ و دشارژ خازن را ملاحظه نموده توجه به قطبين الزامي است و نشتي در حد جزئي قابل قبول است . بنابراين بعد از شارژ عقربه اهم زيادي را نشان مي دهد . اگر خازن موجب حرکت عقربه نگردد يعني قطع و در صورتيکه صفر باشد يعني خازن شورت است و اگر اهم کمي نيز قرائت شود به معني خراب بودن خازن است .
تست انواع ديود
تست انواع ديود توسط مولتي متر :در ابتدا ي توضيحات بايد به عرض برسانم که تست قطعات در مدار و تست قطعات در خارج ازمدار باهم متفاوت است بنا براين هميشه اين نکته را در نظر داشته باشيم .تست ديود معمولي : ديودهاي معمولي را بشناسيم اين ديودها از جنس سيلسيوم بوده براي کاربردهاي متفاوت قابليت عبور جريانهاي مختلفي را دارند ساده ترين نوع آن ديود ?N4148 مي باشد که ظاهري کوچک مانند ديودهاي زنر کم وات دارد و پوسته ي شيشه اي دارد . و يا ديودهاي ?N4001 و که در يکسو سازي فرکانس پائين بيشترين کاربرد را دارند مانند کاربرد در آدابتورها .بعد از شناخت سطحي با ديود معمولي تست آن را توضيح مي دهم .
ابتدا قطعه را خارج از مدار تست مي کنيم .
ترمينالهاي مولتي متر را در گرايش مستقيم جهت تست عبور جريان از ديود به پايه هاي ديود اتصال دهيد در اين حالت بايد ترمينال قرمز به کاتد و ترمينال مشکي به آند ديود متصل باشد مي دانيم کاتد توسط خط مدور روي بدنه ديود مشخص است در اين حالت از ديود جرياني که توسط پيل داخل مولتيمتر در آن جاري مي شود عبور مي کند ومقاومت ديود را براي اين جريان مي توانيم روي صفحه مولتي متر قرائت کنيم معمولاً حدود ?? الي ?? اهم است . و در اين حالت حتماً مولتي متر بايد روي RX1 باشد زيرا مي خواهيم به حداکثر مقدار مقاومت ممکن ديود توجه داشته باشيم ودر اين حالت اين مقدار بايستي از ?? اهم بيشتر نشود . وگرنه ديود در گرايش مستقيم نمي تواند جريان را به خوبي از خود عبور دهد .
تست در حالت معکوس : در اين حالت ترمينال قرمز مولتي متر را به آند ديود وترمينال مشکي آن را به کاتد اتصال مي دهيم اما چون بايد مولتي متر را مُد RX10K بگذاريم بايد توجه داشته باشيم که با دست پايه هاي مولتيمتر لمس نشود چون مولتي متر را در حالت سنجش مقاومت بالا گذاشته ايم زيرا مي خواهيم کوچکترين نشتي ممکن ديود را بسنجيم و لابد دراين حالت هيچ گونه نشتي قابل قبول نيست و بايد عقربه اصلاً انحرافي نشان ندهد .
تست ديود زنر : مولتي متر در گرايش مستقيم روي RX1 ومانند ديود معمولي بايد ?? الي ?? اهم را نشان دهد واصطلاحاً گويند مولتي متر در گرايش مستقيم راه مي دهد . در گرايش معکوس مولتي متر بايد روي مُد RX1K بوده و هيچ گونه نشتي قابل قبول نيست .
اما جهت تست کامل ديود زنر بايد ديود را توسط ولتاژ بالاتر از ولتاژ شکست و مانند شکل زير درمدار زير قرار داده و ولتاژ شکست آن را اندازه گيري نمود . تا از درستي ولتاژ شکست ديود مطمئن شويم .
آموزش تست ديود
روش تست ديود نوري ( LED ) :ابتدا توضيحاتي راجع به بستن مدارات LED را در خدمت عزيزان تقديم مي كنم . اولين مطلب مهمي كه به نظرم مي رسد و بارها اين موضوع را در مدارات الكترونيك شاهد بوده ام قرار دادن ديودهاي LED در مدارات الكترونيكي بدون مقاومت كنترل جريان و اين مسئله باعث خواهد شد كه ديود LED طول عمر كمتر و نيز صدمه رسيدن به مدارات مي گردد . چون LED يك ديود مي باشد و بنابراين بايد به عنوان ديود در مدارات مورد استفاده قرار گيرد . و هيچ وقت ديود را در مدار به عنوان مصرف كننده در نظر نداشته باشيد . ونيز مي دانيم هيچ مداري بسته بدون مصرف كننده نيست نتيجه عرايضم اين است كه در يك مداربسته كه از LED استفاده مي كنيم حتماً مقاومت كنترل جريان را با حساب وكتاب درستي در نظر داشته باشيم . مصرف يك LED از ?? الي ?? ميلي آمپر است وبراي استفاده دائمي از يك LED در مدار مقاومت كنترل جريان آن را براساس اين مقدار مصرف محاسبه كنيم ونيز مي دانيم ولتاژ مورد نياز يك LED بستگي به رنگ نور آن از ?/? الي ?/? ولت متفاوت است البته خيلي راحت اين ولتاژ بدست مي آيد كافي است وقتي LED را در مدار قرار مي دهيم ( باسري نمودن مقاومت كنترل جريان آن ) مقدار ولتاژ دوسر LED را اندازه گيري نمائيم . تا ولتاژ مورد نياز LED بدست آيد . از دو مطلب فوق نتيجه مي گيريم كه اولاً با يك پيل ?/? ولتي انتظار روشن شدن LED را نداشته باشيم چون هر LED با يك ولتاژ مخصوص خود روشن مي شود . ثانياً اگر مي خواهيم گرايش مستقيم يك LED را تست كنيم بايد ولتاژ اعمالي به LED بيشتر از ?/? باشد و نيز مي دانيم كه مولتي مترها اكثراً مانند مولتي متر هيوكي ???? براي تست در حالت اهمي از باطري ?/? ولتي براي مُدهاي Rx1 و Rx100 و Rx1k استفاده مي كنند و اين ولتاژ نمي تواند يك ديود LED را روشن كند چون همچنانكه دربالاعنوان شد حداقل ?/? ولت جهت شكستن سد پتانسيل LED لازم است . بنابراين جهت تست در حالت حتي گرايش مستقيم يك LED بايد از مُد Rx10k كه تغذيه آن معمولاً توسط يك پيل ? ولتي انجام مي گيرد استفاده نمود .
نتيجه نهايي :
تست LED : گرايش مستقيم : مولتي متر در مُد Rx10k و مولتيمتر بايد راه بدهد .
گرايش معكوس : مولتيمتر در همين مُد و هيچ گونه نشتي قابل قبول نيست .
تست LED فرستنده مادون قرمز : گرايش مستقيم : مولتي متر در مُد Rx1 و مولتيمتر بايد راه بدهد .
گرايش معكوس : مولتيمتر در مُد Rx10k و هيچ گونه نشتي قابل قبول نيست .
براي اينكه تست ديود به وسيله مولتي متر ديجيتال قابل فهم باشد بايد اندكي از ساختار ديود و نيمه هاديها صحبت كنيم . ديود از پيوند دو نيمه هادي به نام نيمه هادي نوع n ( اصطلاحاْ منفي ) و نيمه هادي نوع P ( مثبت ) تشكيل شده است . سيلسيم و ژرمانيم و انديوم و… بعضي از عناصر كه در جدول مندليف تعيين شده اند جزو نيمه هاديها مي باشند. اين عناصر در طبيعت به صورت بلور كريستال در مي آيند و ساختمان ملوكوليشان كريستالي است يعني اتمهاي اين عناصر در كنار همديگر به صورت منظم طوري روي هم قرار گرفته اند كه هر اتم از آن با چهار اتم مجاور تشكيل يك توده كريستال را مي دهد.و اگر اين نيمه هادي را خالص نمائيم درصفر درجه مطلق ( ???- ) درجه سانتي گراد عايق مي باشد . ولي در دماي معمولي تعدادي از الكترونها از محيط انرژي مي گيرند واز هسته اتم دور شده به شكل الكترون آزاد درآمده و اندكي موجب عبورجريان الكتريسيته مي شوند .
نيمه هادي نوع n : بعد از خالص نمودن صدر صد سيلسيم ( يكي از عناصر طبيعت ) به منظور تهيه نيمه هادي نوع n عناصري پنج ظرفيتي ( مدار آخرشان داراي پنج الكترون مي باشد ) مانند ارسنيك و آنتي موان به صورت ناخالصي به سيليكون خالص وارد مي كنند مقدار اين ناخالصي بسيار اندك است اما هدايت نيمه هادي را خيلي بالا مي برد .
دليل هدايت بيشتر نيمه هادي ساخته شده را بايد در ساختمان اتمي كريستال جديد جستجو نمود زيرا هنگام وارد نمودن عناصر پنج ظرفيتي در كريستال سيليكون اتم وارد شده مجبور به طبعيت از ساختمان ملوكولي كريستال مي باشد و هراتم از اين عنصر به اجبار با چهار اتم سيلكون يك پيوند اشتراكي را ساخته مولوكول جديد ي را مي سازند كه يك الكترون آزاد توليد كرده است و در نتيجه هدايت نيمه هادي (چون الكترون آزاد گرفته است) بيشتر مي شود . اين نيمه هادي ساخته شده جديد همان نيمه هادي نوع n مي باشد .
نيمه هادي نوع p : براي ساخت نيمه هادي نوع p عناصر سه ظرفيتي مانند آلومينيوم و يا گاليم كه در مدار آخرشان سه الكترون دارند و جزو عناصر سه ظرفيتي مي باشند به صورت ناخالصي به كريستال سيليكون وارد نموده عنصر وارده جديد نيز مجبور به اطاعت از ساختمان كريستالي مي باشد . و هر اتم از عنصر جديد با چهار اتم سييكون تشكيل يك مولوكول جديد را مي دهد بنابر اين مدار آخر پيوند جديد به جاي هشت الكترون داراي هفت الكترون شده ويك جاي خالي براي الكترون هاي آزاد در پيون جديد درست مي شود كه به آن حفره گويند حفره نيز خاصيٌت هدايت بيشتر را به نيمه هادي جديد كه همان نيمه هادي نوع p است مي دهد .
ديود : براي ساخت يك ديود نيمه هادي نوع n را با نيمه هادي نوع p پيوند مي دهند در محل پيوند اتفاق جالبي پيش مي آيد كه قابل تامل است . و موجب يك طرفه نمودن جريان در ديود مي شود .
همانطور كه ميدانيم در محل پيوند دونيمه هادي يك ناحيه اي به نام ناحيه تهي يا سد پتانسيل ايجاد مي شود كه به شكل يك پيل ظاهراْ با قطب مثبت در داخل نيمه هادي نوع N وقطب منفي آن در داخل نيمه هادي نوع P در آمده است.
ناحيه سد پتانسيل با ولتاژ ??? الي ??? ولت در جهت گرايش مستقيم از N به P شكسته شده و ديود جريان را از خود عبور مي دهد . بنا براين در صورتيكه مقدار ولتاژ تغذيه كمتر از ??? ولت باشد سد پتانسيل شكسته نشده و ديود جريان را ازخود عبور نمي دهد . و در صورتيكه مقدار ولتاژ تغذيه بيشتر از ??? باشد بديهي است كه سد پتانسيل را شكسته اما مقدار ??? ولت از تغذيه صرف باياس ديود شده واز تغذيه كم مي شود .
بنابراين ولتاژ اعمال شده در صورتيكه از ??? بيشتر باشد از ديود عبور نموده و به اندازه ??? ولت روي ديود افت پيدا مي كند. بطور مثال اگر ولتاژ اعمال شده به دوسر ديود ? ولت باشد فقط ??? ولت آن روي مقاومت ظاهر مي شود .
واما در صورتيكه ديود در گرايش معكوس قرار گيرد سد پتانسيل ديود به اندازه ولتاژ تغذيه بالا رفته و اصلاْ ديود جرياني را از خود عبور نمي دهد .
نتيجه اصلي مطالب فوق اين است كه مولتي متر ديجيتال ديود را در گرايش مستقيم قرار داده و فقط ولتاژ باياس آن را نشان مي دهد . و بدين وسيله سلامت ديود تائيد مي شود .
شناسايي پايه هاي ترانزيستور
طريقه شناسايي پايه هاي ترانزيستور توسط مولتي متر آنالوگ :ابتدا مولتي متر را در رنج Rx1 قرار داده و سپس به دنبال پايه اي مي گرديم كه به دو پايه ي ديگر راه بدهد . اين پايه B ( بيس ) است
و اگر اين پايه به وسيله سيم قرمز شناسايي شود معرف نوع ترانزيستور PNP ويا اصطلاحاً مثبت است
و در صورتيكه توسط ترمينال مشكي تشخيص داده شود گويند كه ترانزيستورNPN و يا منفي است .
حال پايه B و نوع ترانزيستور مشخص شده است . جهت تشخيص دو پايه ي ديگر مولتي متر را در رنج Rx10k قرار داده و در هردو جهت اين دو پايه را نسبت به هم تست مي كنيم در جهتي كه مولتي متر راه مي دهد ترمينالي كه B ( بيس ) را شناسايي كرده است E ترانزيستور را تشخيص مي دهد . و طبعاً پايه بعدي كلكتور است .
قطعات SMS همانطور که گفته شد بايد خارج از برد تست و اندازه گيري شوند چرا که روي برد ممکن است با بقيه اجزاي الکترونيکي مدار در ارتباط باشند و نتيجه خوبي را روي مولتي متر بدست نياوريم. نکته مهم تر اين است که ممکن است قطعه سالم باشد و خود برد ايراد پيدا کرده باشد. خيلي از بوردها در اثر ضربه قطعي پيدا ميکنند و خيلي از مدارها ممکن است تاب بردارند که در اين حالت بايد برد را سيم کشي کرد و مراکز قطعي روي مدار را با لوپ (ذره بين) مسير کشي کرد.